ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္၏အစ (သို႔) ယဥ္ေက်းမႈႀကီး (၄)ရပ္

578338.jpg
Shares 0

 

ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ဆိုတဲ႔စကားလံုးဟာ မတူညီတဲ႔ ဗန္းစကားႏွစ္လံုးကိုေပါင္းစပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဟစ္ပ္ ဆိုတာ အာဖရိကန္-အေမရိကန္သံုး အဂၤလိပ္စကားလံုးျဖစ္ျပီး ၁၈၉၈ခုႏွစ္ထက္ေစာျပီးေပၚေနတဲ႔ စကားလံုးပါ။ လက္ရွိဆိုျပီး အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ ေဟာ႔ပ္ဆိုတဲ႔စကားလံုးကေတာ႔ လႈပ္ရွားမႈဆိုတဲ႔ အဓိပၸါယ္ကိုေဆာင္ပါတယ္။

၁၉၇၀ျပည္႔လြန္ႏွစ္ေတြအတြင္းမွာ ဟစ္ေဟာ႔ပ္ဆိုျပီးလူသိမ်ားတဲ႔ ျမိဳ႕ျပလႈပ္ရွားမႈတစ္ရပ္ဟာ နယူးေယာက္စီးတီးရဲ႕ South Bronx ဆိုတဲ႔အရပ္မွာ စတင္ျဖစ္တည္လာခဲ႔ပါတယ္။ ကနဦးပိုင္းမွာေတာ႔ emceeing ဆိုတဲ႔ ရပ္(ပ္)ရြတ္ဆိုျခင္း၊ breakbeats ဆိုတဲ႔ စည္းခ်က္လိုက္ျခင္းနဲ႔ house parties ဆိုတဲ႔ ပါတီပြဲေတြက်င္းပျခင္း စတာေတြအေပၚမွာ အာရံုစိုက္လုပ္ေဆာင္ခဲ႔ၾကပါတယ္။ Sedgwick ရိပ္သာလမ္း၊ အမွတ္၁၅၂၀မွာရွိတဲ႔ DJ Kool Herc ရဲ႕အထပ္ျမင္႔တိုက္ခန္းမွာ စတင္ခဲ႔ရာကတဆင္႔ စီရင္စုတစ္ခုလံုးကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားခဲ႔ပါတယ္။ DJ Kool Herc ရဲ႕ house parties ပြဲေတြဟာေက်ာ္ၾကားလာခဲ႔ျပီး၊ ေနာက္ပိုင္းမွာ အိမ္ေတြမွာတင္မဟုတ္ေတာ႔ပဲ လူမ်ားမ်ားပါ၀င္ဆင္ႏြဲႏိုင္ေအာင္ ျပင္ပေနရာေတြမွာပါဆင္ႏႊဲလာခဲ႔ၾကပါတယ္။ ပန္းျခံေတြထဲမွာက်င္းပခဲ႔ၾကျပီး ၊ အဲ႔ဒီ႔ ျပင္ပပါတီပြဲေတြဟာ စိတ္ခံစားခ်က္ေဖာ္က်ဴးရာ၊ လူငယ္ေတြအတြက္ထြက္ေပါက္ျဖစ္ရာ၊ ေနရာေတြျဖစ္လာပါတယ္။ လူငယ္ေတြဟာလမ္းေပၚမွာ ဒုကၡေရာက္ၾကရမယ္႔အစား ၊ မ်ိဳသိပ္ထားရတဲ႔စိတ္ေတြ ဖြင္႔ထုတ္ပစ္ဖို႔ ေနရာတစ္ခုရလာၾကပါတယ္။ Old School Hip Hop အဖြဲ႕ျဖစ္တဲ႔ Cold Crash Brothers ရဲ႕အဖြဲ႔၀င္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ႔ Tony Toneက ‘ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ဟာ ဘ၀ေပါင္းမ်ားစြာကို ကယ္တင္လိုက္တာပါပဲ’ လိ႔ုမွတ္ခ်က္ေပးခဲ႔ဖူးပါတယ္။ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ ယဥ္ေက်းမႈဟာ အေမရိကမွာလူနည္းစုျဖစ္တဲ႔ အာဖရိကန္ေတြရဲ႕ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းတဲ႔ဘ၀ကိုရင္ဆိုင္ဖို႔ နည္းလမ္းတစ္ရပ္ျဖစ္လာပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မႈ နဲ႔ လူဆိုးဂိုဏ္း ယဥ္ေက်းမႈေတြဆီကေန လြတ္ေျမာက္ရာ ထြက္ေပါက္လဲျဖစ္လာပါတယ္။ ‘လူေတြက တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ရိုက္ႏွက္ရန္ျဖစ္ၾကမယ္႕အစား break-dance ကိုယွဥ္ျပိဳင္ကၾကတယ္။’ လို႔ MC Kid Lucky ကထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ႔ပါတယ္။ DJ Kool Herc ရဲ႕လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြနဲ႔အတူ Afrika Bambaataa ဟာဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ဆိုတဲ႔စကားလံုးကိုသံုးျပီး Universal Zulu Nation လို႔ေခၚတဲ႔ street အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ကို ဖန္တီးခဲ႔ပါတယ္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္လူငယ္ေလးေတြကို အၾကမ္းဖက္၊လူဆိုးဂိုဏ္း ဘ၀ေတြထဲကေန ဆြဲထုတ္ဖို႔ဆိုတဲ႔ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဖြဲ႔စည္းခဲ႔တာျဖစ္ပါတယ္။

ျပည္သူ႔အခြင္႔အေရးလႈပ္ရွားမႈ လုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ႔ အေမရိကန္လူမဲ လူငယ္ေတြဟာ ၁၉၈၀နဲ႔၁၉၉၀ ျပည္႔လြန္ႏွစ္ေတြမွာ လႈပ္ရွားမႈကိုေဖာ္ညႊန္းဖို႔အတြက္ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ ယဥ္ေက်းမႈကို အသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။

၁၉၉၀ျပည္႔လြန္ႏွစ္ေတြမွာ gangsta rap ေတြဟာ စီးပြားေရးအရေအာင္ျမင္လာခဲ႔ျပီး၊ မူးယစ္ေဆး၊ အၾကမ္းဖက္မႈ နဲ႔ မိန္းမမုန္းတီးတဲ႔ အေၾကာင္းေတြကို အသားေပး ရြတ္ဆိုလာၾကပါတယ္။

အေစာပိုင္းကာလမွာ gangsta  rap ကိုေထာက္ခံအားေပးတဲ႔သူေတြထဲမွာ Ice-T ဆိုတဲ႔ အဆိုေတာ္၊ရုပ္ရွင္မင္းသားတစ္ဦးရွိပါတယ္။ Ice-T ဟာ ပထမဆံုး gangster rap လို႔သတ္မွတ္လို႔ရတဲ႔သီခ်င္းေတြထဲမွာအပါအ၀င္ျဖစ္ၾကတဲ႔ 6 in the morning တို႔၊ N.W.A တို႔ကိုအသံသြင္းထုတ္လုပ္ ခဲ႔တဲ႔သူျဖစ္ပါတယ္။

Gangsta rap ဟာ ယေန႔ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းမွာျဖစ္တည္ေနတဲ႔ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ျဖစ္လာဖို႔ အေရးပါတဲ႔ အပိုင္းတစ္ခုပါပဲ။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ၾကီး႒ာန ရဲ႕မွတ္တမ္းေတြအရ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ဟာ ကမာၻသံုးဂီတအမ်ိဳးအစားတစ္ခုျဖစ္သလို ကမာၻအႏွံ႕မွာ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ ဖက္ရွင္ဟာလည္း ေရပန္းစားေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ လစဥ္ထုတ္ အေမရိကန္မဂၢဇင္းျဖစ္တဲ႔ National Geographical မဂၢဇင္းကလည္း ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ဟာ တစ္ကမာၻလံုးၾကိဳက္တဲ႔ လူငယ္ယဥ္ေက်းမႈ အျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳထားပါတယ္။ ဒီကမာၻေပၚမွာ ရွိတဲ႔ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာလည္း သူ႔ပံုစံနဲ႔သူ ရပ္(ပ္) ကဖြံ႕ျဖိဳးေနျပီးသားပါပဲ။

ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ယဥ္ေက်းမႈၾကီး ၄ရပ္ကေတာ႔ ၁။B-boying (Street Dance) ၂။MCing (Rapping) ၃။Graffiti နဲ႔ ၄။ DJing (Disc Jockeying) တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

၁။B-boying

၁၉၂၄ခုႏွစ္ Cotton Club မွာေဖ်ာ္ေျဖတဲ႔ Earl Tucker ဆိုသူဟာ အကပံုစံတစ္မ်ိဳးကို တီထြင္ခဲ႔ပါတယ္။ အဲ႔ဒီ႔ အကပံုစံဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ b-boying လို႔ေက်ာ္ၾကားလာျပီး ဟစ္ပ္ေဟာပ္႔ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ရပ္အျဖစ္လႊမ္းမိုး လာခဲ႔ပါတယ္။ b-boying ဟာအျခားဟစ္ေဟာ႔ပ္ ယဥ္ေက်းမႈေတြလိုပဲ  ၁၉၃၀ျပည္႔လြန္ႏွစ္မ်ားေခတ္ street အက ေတြအပါအ၀င္ မ်ားစြာေသာယဥ္ေက်းမႈေတြဆီကေန စီးဆင္းလာခဲ႔ပါတယ္။ ဘရာဇီးသိုင္းအက၊ အာရွသိုင္းအက၊ ရုရွားေက်းလက္အက၊ ကာလီဖိုးနီးယား street အက နဲ႔ James Brown, Michael Jackson, တို႔ရဲ႕ကကြက္ေတြကိုပါ ေပါင္းစပ္ခဲ႔ၾကပါတယ္။

၂။MCing

ရပ္(ပ္)ရြတ္တာကို Emceeing, MCing, spitting , rhyming စသျဖင္႔ေခၚၾကပါတယ္။ လိုက္ဖက္ညီတဲ႔စည္းခ်က္နဲ႔အတူ ကာရန္ကိုက္စကားလံုးေတြနဲ႔ ရြတ္ဆိုတာ၊ သံျပိဳင္ရြတ္ၾကတာပါ။ အေၾကာင္းအရာ၊ စည္းခ်က္နဲ႔ကာရန္ နဲ႔ ရြတ္ဆိုပံု ဆိုျပီး မတူညီတဲ႔ အပိုင္းေတြခြဲထားလို႔ရပါတယ္။ ကဗ်ာ ေတြနဲ႔ စကားေျပာၾကတယ္လို႕ ထင္ရွားေပမယ္႔ beats ေတြၾကားမွာ ဂီတကိုေပၚလြင္ေအာင္ အခ်ိန္ကိုက္၊ အခ်ိန္ကိုက္ သီဆိုရတာပါ။ ျမန္တယ္၊ ဗန္းစကားနဲ႔ေျပာတယ္၊ ဂီတပံုစံနဲ႔ ရုတ္ခ်ည္းခြန္းတံု႕ျပန္ေျပာတယ္၊ ဆိုတာေတြကိုေဖာ္ျပဖို႔အတြက္ ရပ္(ပ္) ဆိုတဲ႔စကားလံုးကိုသံုးထားတာပါ။

၃။Graffiti

၁၉၆၀ျပည္႔လြန္ႏွစ္မ်ားအတြင္း အေမရိကန္မွာ Graffitiဆိုတဲ႔ နံရံေဆးမႈတ္အတတ္ကို ႏိုင္ငံေရး၀ါဒီေတြက စိတ္ခံစားခ်က္ေဖာ္ျပတဲ႔ ပံုစံတစ္ရပ္အေနနဲ႕ အသံုးျပဳခဲ႔ပါတယ္။ Savage Skulls , La Familia and Savage Nomads စတဲ႔လူဆိုးဂိုဏ္းေတြက လည္း ပိုင္နက္ခြဲျခားသတ္မွတ္တဲ႔အေနနဲ႔ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ၁၉၇၀နဲ႔၁၉၇၁ ခုႏွစ္ေလာက္မွာ Graffiti ဟာနယူးေယာက္ျမိဳ႕မွာေခတ္စားလာခဲ႔ပါတယ္။ လမ္းနံပါတ္ကအစ၊ နံမည္ေျပာင္ေတြ၊ ရထားေတြ၊ ေျမေအာက္လိုင္းေတြမွာ Graffiti ေတြေရးဆြဲလာၾကပါတယ္။

Graffiti နဲ႔ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ ယဥ္ေက်းမႈၾကားထဲကဆက္သြယ္ခ်က္ဟာေစာလြန္းပါတယ္။ အေစာပုိင္းGraffiti အႏုပညာရွင္ေတြဟာ အျခားဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ ယဥ္ေက်းမႈေတြကိုအစမပ်ိဳးခင္ကတည္းက  စလုပ္ခဲ႔ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ရပ္(ပ္)ဂီတကို အျမင္အာရံုပိုင္းအရ ေဖာ္ညႊန္းရာအႏုပညာတစ္ရပ္အျဖစ္ Graffiti ကိုနားလည္လက္ခံလာခဲ႔ ၾကပါတယ္။ တစ္ဖက္မွာလည္း B-boying ဟာ ရုပ္ပိုင္းအရ ရပ္(ပ္)ဂီတကို ေဖာ္ညႊန္းတဲ႔ အႏုပညာတစ္ရပ္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ၁၉၈၃ခုႏွစ္မွာ ရိုက္ကူးခဲ႔တဲ႔ Wild Style ဆိုတဲ႔ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားဟာ ပထမဆံုးေသာ ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ ရုပ္ရွင္ကား အျဖစ္သတ္မွတ္ခံရျပီး အဲ႔ဒီ႔ဇာတ္ကားမွာ နယူးေယာက္ျမိဳ႕တြင္း အထင္ကရျဖစ္တဲ႔ Graffiti လက္ရာေတြကိုျမင္ေတြ႕ရမွျဖစ္ပါတယ္။ Subway Art ဆိုတဲ႔စာအုပ္၊ Style Wars ဆိုတဲ႔ မွတ္တမ္းရုပ္ရွင္ေတြနဲ႔လည္း ဟစ္ေဟာ႔Graffiti ေတြကိုလူထုၾကားထဲခ်ျပႏိုင္ခဲ႔ပါတယ္။

၄။DJing

Turntablism ဆိုတဲ႔ သီခ်င္းေတြကို ကစားရတဲ႔စနစ္၊ ဓါတ္ျပားစနစ္ (phonograph turnables) နဲ႔ DJ mixer ေတြကိုအသံုးျပဳျပီး ဂီတကိုဖန္တီးတဲ႔ ပညာရပ္တစ္ခုပါပဲ။ DJ စနစ္ကို စတင္ဖန္တီးခဲ႔သူကေတာ႔ Kool DJ Herc ျဖစ္ပါတယ္။ Kool Herc ရဲ႕နည္းစနစ္ေတြနဲ႔အတူ DJပညာရွင္မ်ားျဖစ္ၾကတဲ႔ Grandmaster Flowers, Grandmaster Flash, Grand Wizard Theodore နဲ႔ Grandmaster Caz တို႔ဟာ Scratching ဆိုတဲ႔ DJ ေရွ႕ေနာက္ပြတ္ဆြဲတဲ႔စနစ္ကို အစပ်ိဳးခဲ႔ၾကပါတယ္။ ထံုးစံအရေတာ႔ DJ ပညာရွင္တစ္ဦးဟာ turnable devices ႏွစ္ခုကို တစ္လွည္႔စီအသံုးျပဳတာပါ။ အဲ႔ဒီစက္ေတြကို DJ mixer, amplifer, speakers နဲ႔ အျခား လွ်ပ္စစ္သံုး စက္ကိရိယာအခိ်ဳ႕နဲ႔ ဆက္သြယ္ထားပါတယ္။ DJ တစ္ေယာက္ဟာ အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ႔တဲ႔ နည္းစနစ္ေတြကို အသံုးျပဳျပီး စက္ေတြကိုကြ်မ္းက်င္စြာကိုင္တြယ္ျပီး ေဖ်ာ္ေျဖရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ႔ မတူညီတဲ႔သီခ်င္းႏွစ္မ်ိဳးကို ေပါင္းစပ္ျပီး ထူးျခားတဲ႔အသံတစ္ရပ္ကို ဖန္တီးလာႏိုင္ပါတယ္။

ဟစ္ပ္ေဟာ႔ပ္ကို စတင္ခဲ႔တဲ႔ အေစာပိုင္းႏွစ္ကာလေတြမွာ DJပညာရွင္ေတြဟာ အေက်ာ္ၾကားဆံုးသူေတြျဖစ္ခဲ႔ ေပမယ္႔ ၁၉၇၈ ခုႏွစ္ကစျပီး MCs ေတြဟာ အဲ႔ဒီ႔ေနရာကိုရလာခဲ႔ၾကပါတယ္။

Ref:Wikipedia

Shares 0
Trend Myanmar Team မွ စီစဥ္တင္ဆက္ေသာ trend.com.mm တြင္ ေဖာ္ျပပါရွိေသာ သတင္းမ်ား၊ သတင္းေဆာင္းပါးမ်ား၊ ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါးမ်ားကို မည္သည့္ facebook စာမ်က္ႏွာ ၊ website မ်ားတြင္မဆို ျပန္လည္ကူးယူ ေဖာ္ျပျခင္းကို ခြင့္မျပဳပါေၾကာင္း အသိေပး ေၾကညာအပ္ပါသည္။

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *